دارد و پيرامون آن را حصارى مدور با محيطى به طول دوازده هزار گام احاطه كرده ، زندگى در بغداد آسان است و مردم آن خوش‌خلقند . زبان عربى آنها تحريف شده است . حنبليان و شافعيان در بغداد اكثريت دارند ، اگرچه پيروان فرقه‌ها نيز بسيارند . در بغداد مدرسه و رباط فراوان است . او اضافه مىكند كه اكثر عمارات شهر بغداد از آجر است و آب و هواى آن به گرمى و نرمى مايل است . شمال شهر گشوده . . . و شهرى سازگار و با مزاج زنان سازگارتر است . . . اكثر اوقات در آنجا ارزانى است . . . ميوه‌هاى آن هرچه گرمسيرى باشد بسيار و نيكوست ، مانند خرماى مختوم و خستوى و نار درّاجى و انگور مورقى كه مثل آن در ديگر جاها نيست ؛ ولى ميوه‌هاى سردسيرى در آنجا به عمل نمىآيد . . . حبوبات در آنجا خوب به عمل مىآيد . . . شكارگاههاى فراوان و نيكو دارد . . . آب دجله از ميان شهر مىگذرد و از رود فرات هم نهر عيسى در دو فرسنگى زير بغداد به دجله مىپيوندد . . . بغداد مزارات متبركه بسيار دارد ؛ از جمله مشهد امام موسى كاظم ( ع ) و نوادهء او امام محمد تقى ( ع ) و مزارات اولياء و مشايخ بسيارى مانند احمد بن حنبل ، امام ابو حنيفه ، ابراهيم ادهم ، جنيد بغدادى ، منصور حلاج و ديگران كه در شهر بغداد و حوالى آن است . « 1 » در سال 740 هجرى قمرى شيخ حسن بزرگ در بغداد استقرار يافت و سلسلهء جلايريان را كه تا سال 813 بر سر كار بود ، تأسيس كرد . مسجد مرجان در بغداد مربوط به همين دوره است . از كتيبه‌هاى مسجد چنين برمىآيد كه مرجان ، يكى از سرداران شيخ اويس جلايرى ، اقدام به ساختن مدرسه و مسجدى در آن زمان كرده كه در سال 758 هجرى قمرى به پايان رسيده است . اين مسجد و مدرسهء آن متعلق به شيعيان و حنفيان بوده است . امير تيمور دوبار ، در سالهاى 795 و 803 هجرى قمرى ، بغداد را تصرف كرد . در حمله اول شهر آسيب چندانى نديد ، ولى در حمله دوم جمعيت شهر يكسره از دم تيغ گذشت و بسيارى از ساختمانهاى عمومى ( باقيمانده از دورهء عباسيان ) و محلّات شهر خراب شد . اين خود ضربه‌اى كارى بر فرهنگ بغداد وارد آورد . در سال 807 احمد

--> ( 1 ) . نزهة القلوب ؛ ص 33 - 36 .